Người dân, doanh nghiệp và người nước ngoài tại Việt Nam cần lưu ý
Ngày 13/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP ngày 25/6/2024 về định danh và xác thực điện tử.
Nghị định 320/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 28/9/2026 và có nhiều thay đổi đáng chú ý liên quan trực tiếp đến VNeID, giấy tờ điện tử, thủ tục hành chính, tài khoản của doanh nghiệp, người nước ngoài và tài khoản giao dịch trên các nền tảng số.
PQLAW tổng hợp những nội dung người dân và doanh nghiệp cần quan tâm như sau.
1. Giấy tờ đã tích hợp trên VNeID có giá trị như xuất trình giấy tờ
Đây là một trong những thay đổi có ý nghĩa thực tiễn lớn.
Theo quy định mới, việc sử dụng thông tin về danh tính điện tử và thông tin, giấy tờ được tích hợp trên căn cước điện tử, tài khoản định danh điện tử, hệ thống định danh và xác thực điện tử có giá trị tương đương với việc cung cấp thông tin hoặc xuất trình giấy tờ khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công, giao dịch và các hoạt động khác.
Hiểu đơn giản: nếu giấy tờ đã được tích hợp hợp lệ trên hệ thống thì giá trị pháp lý của việc sử dụng thông tin điện tử đó được Nghị định xác định rõ hơn, thay vì người dân phải phụ thuộc hoàn toàn vào bản giấy.
2. Cơ quan tiếp nhận không được yêu cầu nộp lại giấy tờ đã tích hợp
Nghị định còn đi xa hơn ở việc giảm giấy tờ.
Cơ quan, tổ chức, cá nhân khi tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công, giao dịch dân sự và các hoạt động khác được khai thác, sử dụng danh tính điện tử và giấy tờ đã tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia; không được yêu cầu cá nhân, tổ chức nộp hoặc xuất trình bản chính hoặc bản sao giấy tờ, tài liệu đã được tích hợp.
Đây là quy định người dân và doanh nghiệp nên biết để tránh phải chuẩn bị lại những tài liệu mà hệ thống đã có.
3. Có thể được miễn, giảm phí, lệ phí khi làm thủ tục qua ứng dụng định danh quốc gia
Nghị định quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến qua ứng dụng định danh quốc gia được miễn, giảm phí, lệ phí.
Mức miễn, giảm cụ thể được thực hiện theo pháp luật về phí và lệ phí.
Điểm cần hiểu đúng là Nghị định không có nghĩa mọi thủ tục thực hiện bằng VNeID đều tự động miễn 100% phí, lệ phí. Mức miễn hoặc giảm còn phụ thuộc quy định cụ thể được ban hành theo pháp luật về phí, lệ phí.
4. Mở rộng đối tượng được cấp tài khoản định danh điện tử
Theo quy định mới:
Công dân Việt Nam từ đủ 06 tuổi trở lên đã được cấp thẻ căn cước công dân hoặc thẻ căn cước còn thời hạn được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 01 và có thể được cấp mức độ 02 khi có nhu cầu.
Công dân Việt Nam dưới 06 tuổi đã được cấp thẻ căn cước có thể được cấp tài khoản mức độ 01 khi có nhu cầu.
Người nước ngoài nhập cảnh hợp pháp hoặc cư trú hợp pháp tại Việt Nam có thể được cấp tài khoản định danh điện tử khi có nhu cầu.
Cơ quan, tổ chức được thành lập hoặc đăng ký hoạt động tại Việt Nam cũng được cấp tài khoản định danh điện tử khi có nhu cầu.
5. Thủ tục cấp tài khoản định danh điện tử cho người nước ngoài rõ ràng hơn
Đây là nội dung PQLAW đánh giá đặc biệt đáng chú ý đối với doanh nghiệp FDI và người nước ngoài làm việc, đầu tư tại Việt Nam.
Người nước ngoài thực hiện thủ tục tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh, xuất trình hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế và cung cấp thông tin theo quy định.
Trong quá trình thực hiện, cơ quan tiếp nhận thu nhận ảnh khuôn mặt, vân tay và thực hiện xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh.
Thời hạn giải quyết được quy định:
Không quá 02 ngày làm việc nếu đã có thông tin ảnh khuôn mặt, vân tay trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh;
Không quá 05 ngày làm việc nếu chưa có các thông tin này.
Điều này đáng lưu ý với nhà đầu tư nước ngoài, người đại diện theo pháp luật là người nước ngoài và lao động nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.
6. Hàng loạt giấy tờ sẽ được tích hợp, cập nhật trên ứng dụng định danh quốc gia
Phụ lục kèm Nghị định đưa ra danh mục giấy tờ cấp cho cá nhân được tích hợp, cập nhật trên ứng dụng định danh quốc gia.
Trong đó có nhiều giấy tờ được sử dụng thường xuyên như:
Hộ chiếu phổ thông; thị thực; giấy miễn thị thực; thẻ thường trú, thẻ tạm trú của người nước ngoài; giấy chứng nhận đăng ký phương tiện; giấy phép lái xe; phiếu lý lịch tư pháp; bằng tốt nghiệp THPT; bằng cử nhân/đại học; bằng thạc sĩ, tiến sĩ; sổ BHXH; thẻ BHYT...
Đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, danh mục còn có:
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Đây là nội dung có ý nghĩa đáng kể đối với quá trình số hóa thủ tục đất đai trong thời gian tới.
Tuy nhiên, cần tránh hiểu quá rộng rằng việc tích hợp GCN vào VNeID đồng nghĩa ngay lập tức mọi giao dịch đất đai sẽ không cần bản giấy. Các giao dịch như công chứng, đăng ký biến động vẫn phải tuân thủ pháp luật chuyên ngành và điều kiện kỹ thuật của hệ thống tại thời điểm thực hiện.
7. Một thay đổi rất lớn: nhiều tài khoản giao dịch điện tử phải liên kết với tài khoản định danh điện tử
Nghị định bổ sung khoản 9 Điều 40, theo đó tài khoản giao dịch điện tử trên các nền tảng số phục vụ nhiều lĩnh vực phải được liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử.
Các lĩnh vực được nêu gồm:
Giáo dục – bình dân học vụ số – chứng khoán – viễn thông – ngân hàng – thương mại điện tử – hóa đơn điện tử – vận tải – du lịch – dược – khám chữa bệnh – mạng xã hội tại Việt Nam.
Đáng chú ý, trong thương mại điện tử còn đề cập tới người bán, người livestream bán hàng và người tiếp thị liên kết.
Đây có thể là một trong những thay đổi tác động rộng nhất của Nghị định 320/2026/NĐ-CP.
8. Người bán hàng online, livestream và affiliate cần đặc biệt lưu ý
Từ quy định trên, cá nhân kinh doanh trên môi trường số không nên xem định danh điện tử chỉ là vấn đề của thủ tục hành chính.
Các chủ thể như:
người bán hàng online – người livestream bán hàng – người tiếp thị liên kết
đã được Nghị định đề cập trực tiếp trong nhóm tài khoản giao dịch điện tử cần liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử.
Về mặt quản lý, quy định này tạo nền tảng để xác định rõ hơn ai đang thực hiện giao dịch trên môi trường số.
Tuy nhiên, không nên suy diễn rằng Nghị định này tự nó đặt ra nghĩa vụ thuế mới. Nghĩa vụ thuế vẫn phải xác định theo pháp luật thuế tương ứng.
9. Tài khoản mạng xã hội tại Việt Nam cũng thuộc phạm vi quy định
Một điểm rất đáng chú ý khác là khoản 9 Điều 40 mới có đề cập “mạng xã hội tại Việt Nam” trong nhóm nền tảng số có tài khoản giao dịch điện tử phải liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử.
Tuy nhiên, khi truyền thông nội dung này cần thận trọng.
Không nên giật tiêu đề theo hướng “từ 28/9 tất cả Facebook, Zalo, TikTok bắt buộc liên kết VNeID”, vì cách diễn đạt đó rộng hơn nội dung mà chính Nghị định thể hiện. Phạm vi và cách triển khai trên từng nền tảng còn phụ thuộc đối tượng tài khoản, hệ thống kỹ thuật và quy định/hướng dẫn thực hiện có liên quan.
10. Có mốc thời gian chuyển tiếp đến 31/12/2026 và 30/6/2027
Nghị định có hiệu lực từ: 28/9/2026
Nhưng không có nghĩa tất cả tài khoản hiện tại phải hoàn thành liên kết ngay trong ngày này.
Nghị định đặt ra các mốc chuyển tiếp quan trọng:
Trước 31/12/2026: các nền tảng số quốc gia phải tích hợp việc sử dụng tài khoản định danh điện tử trong xác thực, đăng nhập và giao dịch.
Các tài khoản giao dịch điện tử thuộc khoản 9 Điều 40 được tạo trước ngày Nghị định có hiệu lực, trừ lĩnh vực ngân hàng, phải liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử chậm nhất trước 31/12/2026.
Riêng tài khoản thuộc lĩnh vực ngân hàng đã tạo trước ngày Nghị định có hiệu lực có thời hạn đến trước 30/6/2027.
Đây là các mốc người dân và doanh nghiệp nên ghi nhớ.
11. VNeID trở thành một kênh thực hiện thủ tục hành chính
Nghị định quy định chủ thể danh tính điện tử có thể sử dụng ứng dụng định danh quốc gia để tạo lập và gửi hồ sơ yêu cầu giải quyết thủ tục hành chính.
Hồ sơ sau đó được chuyển đến Cổng Dịch vụ công quốc gia; kết quả giải quyết được chuyển trở lại ứng dụng định danh quốc gia để thông báo cho cá nhân, tổ chức.
Như vậy, vai trò của ứng dụng định danh quốc gia đang mở rộng từ một công cụ “chứa giấy tờ điện tử” sang cổng giao tiếp và thực hiện giao dịch với cơ quan nhà nước.
12. VNeID có thể trở thành kênh giao tiếp chính thức
Cơ quan, tổ chức, người nước ngoài có tài khoản định danh điện tử và công dân Việt Nam có tài khoản định danh mức độ 02 được cung cấp một kênh giao tiếp trên ứng dụng định danh quốc gia.
Cơ quan nhà nước và các tổ chức liên quan có thể sử dụng kênh này để gửi thông báo và tiếp nhận phản ánh, kiến nghị liên quan.
Điều này có ý nghĩa thực tế: người dùng cần chủ động kiểm tra thông báo trên tài khoản thay vì coi VNeID chỉ là nơi lưu CCCD, GPLX hay BHYT.
13. Có thêm “tài khoản hưởng an sinh xã hội”
Nghị định bổ sung khái niệm tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng định danh quốc gia.
Chủ thể có thể tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp.
Mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân chỉ được tích hợp một tài khoản thanh toán hoặc ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động chính chủ, có thông tin trùng khớp với tài khoản định danh điện tử để hưởng an sinh xã hội.
14. Số điện thoại không chính chủ có thể dẫn tới khóa tài khoản định danh
Đây là chi tiết rất thực tế nhưng dễ bị bỏ qua.
Nghị định quy định hệ thống định danh và xác thực điện tử tự động khóa tài khoản định danh điện tử của công dân khi số thuê bao di động chính chủ dùng để đăng ký tài khoản đã thay đổi và không còn chính chủ.
Vì vậy, người dân nên kiểm tra:
CCCD/Căn cước → tài khoản VNeID → số điện thoại → thông tin chính chủ có thống nhất hay không.
Người dân nên làm gì?
Trước các mốc chuyển tiếp nêu trên, người dân không cần hoang mang hay chạy đi làm lại toàn bộ giấy tờ.
Nên thực hiện trước các việc đơn giản: kiểm tra tài khoản VNeID; kiểm tra số điện thoại chính chủ; rà soát thông tin cá nhân; kiểm tra giấy tờ đã tích hợp; chủ động cập nhật giấy tờ khi phát hiện sai lệch hoặc hết hạn; và theo dõi yêu cầu xác thực của các nền tảng mình đang sử dụng.
Nghị định còn quy định khi thông tin, giấy tờ trên ứng dụng thay đổi, cơ quan có thẩm quyền phải cập nhật; trường hợp khách quan chưa thể cập nhật ngay thì thời gian cập nhật không quá 24 giờ kể từ khi phát sinh dữ liệu cập nhật và không quá 05 phút nếu công dân yêu cầu cập nhật trực tiếp trên ứng dụng.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
PQLAW khuyến nghị doanh nghiệp rà soát đồng thời tài khoản định danh điện tử của tổ chức và của người đại diện; tài khoản thuế, hóa đơn điện tử; tài khoản ngân hàng; tài khoản thương mại điện tử; tài khoản mạng xã hội sử dụng phục vụ hoạt động kinh doanh; hệ thống chữ ký số và người được ủy quyền sử dụng.
Đặc biệt với doanh nghiệp hoạt động trong du lịch, vận tải, thương mại điện tử, y tế, dược, viễn thông, chứng khoán và các hoạt động trên nền tảng số, cần theo dõi sát lộ trình liên kết, xác thực tài khoản vì đây là những lĩnh vực được Nghị định nêu trực tiếp.
Đối với doanh nghiệp có người nước ngoài
Doanh nghiệp có nhà đầu tư, người đại diện theo pháp luật, giám đốc hoặc lao động là người nước ngoài nên kiểm tra sớm điều kiện cấp tài khoản định danh điện tử.
Đặc biệt nên rà soát sự thống nhất giữa:
Hộ chiếu → thị thực → thẻ tạm trú/thường trú → số điện thoại chính chủ → thông tin doanh nghiệp → tài khoản định danh điện tử.
Việc chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu có thể giúp hạn chế vướng mắc khi các thủ tục đầu tư, doanh nghiệp, xuất nhập cảnh và dịch vụ công ngày càng chuyển sang môi trường điện tử.
Góc nhìn pháp lý của PQLAW
Nghị định 320/2026/NĐ-CP không đơn thuần là một văn bản “nâng cấp VNeID”.
Điểm đáng chú ý hơn là Nhà nước đang tiến thêm một bước trong việc xây dựng hạ tầng định danh thống nhất cho các giao dịch trên môi trường số.
Ba thay đổi đáng quan tâm nhất là:
Thứ nhất, giá trị pháp lý của thông tin, giấy tờ điện tử được xác định rõ hơn.
Thứ hai, định danh điện tử được mở rộng từ thủ tục hành chính sang nhiều hoạt động kinh tế như ngân hàng, thương mại điện tử, du lịch, vận tải, hóa đơn điện tử và các nền tảng số.
Thứ ba, việc liên kết tài khoản giao dịch với tài khoản định danh điện tử làm tăng khả năng xác định chính xác chủ thể thực hiện giao dịch.
Đối với doanh nghiệp, vấn đề vì vậy không chỉ là “đã có VNeID hay chưa”, mà còn là:
Ai có quyền sử dụng tài khoản của doanh nghiệp? Ai được ủy quyền thực hiện giao dịch? Ai quản lý OTP và chữ ký số? Khi thay đổi người đại diện thì quyền truy cập cũ được xử lý thế nào?
Đây là vấn đề doanh nghiệp nên đưa vào quy trình quản trị nội bộ thay vì giao toàn bộ tài khoản điện tử cho một cá nhân mà không có cơ chế kiểm soát.
Căn cứ pháp lý
Nghị định số 320/2026/NĐ-CP ngày 13/8/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP ngày 25/6/2024 quy định về định danh và xác thực điện tử.
Nghị định 69/2024/NĐ-CP là văn bản nền tảng quy định về danh tính điện tử, tài khoản định danh, xác thực điện tử và căn cước điện tử.
PQLAW – PHU QUOC LAW FIRM
Đồng hành pháp lý cùng Doanh nghiệp – Nhà đầu tư – Người dân
Hotline: 0977 555 775
Địa chỉ: 109 Nguyễn Trung Trực, Đặc khu Phú Quốc, An Giang
Email: pqlaw.vn@gmail.com
Website: PQLAW.vn