Bắt đầu từ tháng 5/2026, nhiều chính sách và quy định pháp luật mới chính thức được áp dụng trên nhiều lĩnh vực khác nhau như quản lý hành chính, bảo hiểm xã hội, môi trường, điện lực, hôn nhân gia đình và chuyển đổi số. Những thay đổi này được đánh giá sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp cũng như đời sống của người dân.
Dưới đây là những nội dung đáng chú ý được PQLaw tổng hợp và phân tích.
1. Cơ quan nhà nước được mở rộng quyền tự chủ tài chính
Từ ngày 01/5/2026, Nghị định 75/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy định về chế độ tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong quản lý, sử dụng kinh phí hành chính đối với các cơ quan nhà nước.
Theo quy định mới, các cơ quan được chủ động hơn trong việc quản lý nguồn kinh phí được giao, bao gồm ngân sách nhà nước cấp và các nguồn thu hợp pháp khác. Việc tăng quyền tự chủ được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào cơ chế cấp phát truyền thống.
Đây được xem là bước tiếp theo trong quá trình cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy quản lý nhà nước.
2. Chính thức triển khai bảo hiểm hưu trí bổ sung
Một trong những điểm đáng chú ý trong tháng 5/2026 là việc triển khai các quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Nghị định 85/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/5/2026.
Quy định này cho phép người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được tham gia thêm chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện. Người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận mức đóng phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính.
Đáng chú ý, pháp luật nghiêm cấm hành vi ép buộc hoặc phân biệt đối xử đối với người lao động liên quan đến việc tham gia loại hình bảo hiểm này.
Việc bổ sung thêm tầng an sinh xã hội được đánh giá sẽ góp phần giúp người lao động có thêm nguồn tài chính ổn định khi nghỉ hưu.
3. Siết chặt xử phạt trong lĩnh vực điện lực
Nghị định 133/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 25/5/2026 đã bổ sung nhiều quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực.
Theo đó, nhiều hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt nghiêm khắc hơn, đặc biệt là các hành vi liên quan đến thu tiền điện sai quy định, trộm cắp điện hoặc vi phạm tiêu chuẩn kỹ thuật trong sử dụng điện.
Một số trường hợp có thể bị xử phạt lên đến hàng chục triệu đồng, nhất là các hành vi sử dụng điện không đảm bảo tiêu chuẩn hoặc gây ảnh hưởng đến hệ thống điện.
Các hộ kinh doanh, doanh nghiệp và đơn vị cung cấp điện cần rà soát lại quy trình vận hành để hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm.
4. Doanh nghiệp phải thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì
Từ ngày 25/5/2026, Nghị định 110/2026/NĐ-CP về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì theo cơ chế EPR bắt đầu được áp dụng.
Theo quy định mới, các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu phải thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì theo tỷ lệ bắt buộc sau khi đưa ra thị trường. Doanh nghiệp có thể tự tổ chức tái chế hoặc đóng góp kinh phí để hỗ trợ hoạt động tái chế theo quy định.
Chính sách này cho thấy xu hướng tăng cường trách nhiệm môi trường đối với doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.
5. Hành vi cản trở thành viên gia đình lao động có thể bị xử phạt
Một điểm mới đáng chú ý khác là quy định xử phạt đối với hành vi cản trở thành viên gia đình tham gia lao động hoặc tạo thu nhập vì lý do giới tính.
Theo Nghị định 76/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/5/2026, cá nhân thực hiện hành vi này có thể bị phạt đến 10 triệu đồng.
Quy định được ban hành nhằm tăng cường bảo vệ quyền bình đẳng giới, đồng thời hạn chế các hành vi kiểm soát tài chính hoặc bạo lực kinh tế trong gia đình.
6. Người sử dụng thuốc lá điện tử có thể bị phạt đến 5 triệu đồng
Từ ngày 15/5/2026, các hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng trái quy định sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP.
Ngoài người trực tiếp sử dụng, cá nhân hoặc tổ chức chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử tại địa điểm thuộc quyền quản lý của mình cũng có thể bị xử phạt.
Việc tăng cường quản lý thuốc lá thế hệ mới cho thấy xu hướng siết chặt các sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt đối với giới trẻ.
7. Xử phạt hành vi vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng
Theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 18/5/2026, nhiều hành vi vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng sẽ bị xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng.
Các trường hợp bị xử phạt bao gồm:
- Người đang có vợ hoặc chồng nhưng kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác;
- Người chưa có gia đình nhưng chung sống với người mà mình biết rõ đang có vợ hoặc chồng.
Quy định này nhằm tăng cường bảo vệ giá trị gia đình và đảm bảo việc tuân thủ pháp luật hôn nhân gia đình.
8. Triển khai dữ liệu học tập suốt đời trên ứng dụng VNeID
Một nội dung đáng chú ý khác là việc triển khai dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời trên ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID theo Nghị định 88/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.
Theo đó, dữ liệu học tập của công dân sẽ được đồng bộ và quản lý trên nền tảng số, phục vụ cho việc học tập, tuyển dụng và thực hiện các thủ tục hành chính.
Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu công dân đồng bộ và hiện đại hơn.
9. Doanh nghiệp và người dân cần chủ động cập nhật chính sách mới
Việc nhiều quy định pháp luật mới đồng loạt có hiệu lực trong tháng 5/2026 cho thấy xu hướng tăng cường quản lý nhà nước, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong nhiều lĩnh vực.
Doanh nghiệp và người dân nên chủ động cập nhật các quy định mới để kịp thời điều chỉnh hoạt động, hạn chế rủi ro pháp lý và đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.
Theo báo chính phủ: https://baochinhphu.vn/
Hỗ trợ miễn phí ngay Hotline: 0977.555.775